SonGüncelleme: 21 Nisan 2020 Öğretmen, 4. Sınıf Türkçe Testleri İndir. 4. sınıf zamir (ön ad konu kavrama, çalışma kağıtları, test, değerlendirme sayfaları, zamirler Türkçe sunu, konu özeti Pdf 2021. 4. Sınıf Zamirler Etkinlik ve Çalışma Kağıtları. Zamir Yaprak 4. Sınıf Sözcük Türleri (isim 7 sınıf Türkçe dersinde ek fiil nedir, ek fiilin çeşitleri, kullanımı, görevleri, örnekleri ve ek fiil çekimi ile ilgili konular bulunmaktadır. Konu anlatımı şeklinde hazırladığımız bu yazı ile ek fiilin ne olduğunu, nerelerde kullanıldığını, hangi görevler üstlendiğini, kaç Sınıf4. Hafta Türkçe Ders Etkinlikleri Türkçe dersi 4. hafta etkinlik sayfaları; Okuma Anlama, Sözcük Bilgisi, Eş- Zıt Anlamlı Kelimeler çevrim içi test ve konu anlatımı gibi bir çok alanda içerik paylaşılmaktadır. İletişim: ogretmenelit@ Türleri. Online Testler; Dökümanlar; Etkinlikler; TÜRKÇE– NOKTALAMA İŞARETLERİ. 1- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Kullanımı: Ali eve geldi. 2-Sıra bildiren sayılardan sonra kullanılır. Kullanımı: Katıldığı yarışmada4.oldu. 3-Bazı kısaltmaların sonuna konur. 4-Tarih yazarken gün,ay,yıl belirten sayıların arasına konur. 1-Cümlede eş görevli sözcük ya 4 Sınıf TÜRKÇE. 5. Sınıf TÜRKÇE. 6. Sınıf TÜRKÇE. 7. Sınıf TÜRKÇE. 8. Sınıf Hikaye Edici Metin Türleri ; Konu anlatım slaytı, slayt sonunda interaktif etkinlik. Sesli Anlatımlı Sözcük Bilgisi ; Konu anlatım slaytı, slayt sonunda interaktif etkinlik. Sesli Anlatımlı Fast Money. 4. Sınıf Türkçe Konuları ve ünitelere göre dağılımları, MEB Milli Eğitim Bakanlığı ’in güncellediği yeni müfredat doğrultusunda aşağıda sınıf Türkçe dersinde bazı konular hem 1. Dönem hem de 2. Dönem de işlenmektedir. 4. Sınıf Türkçe Konuları ANLAM BİLGİSİ – Mecaz Anlam – Gerçek Anlam – Terim anlam – Basit, Türemiş ve Bileşik Sözcükler – Eş Anlamlı Kelimeler – Zıt Anlamlı Kelimeler – Eşsesli Sesteş Kelimeler – Deyimler – Metin türleri ve Söz sanatları EKLER – Durum Hal Ekleri DİL BİLGİSİ – İsimler – Adlar – Sıfatlar – Önadlar – Zamirler – Fiiller-Eylemler – Cümlenin Öğeleri 2. DÖNEM – Öznel ve Nesnel Yargılar – Neden Sonuç Cümleleri – Karşılaştırma İfadeleri – Açıklayıcı İfadeler – Genel ve Özel İfadeler – Yazım Kuralları – Noktalama İşaretleri – Metin Türleri – Görsel Okuma – Söz Sanatları Betimleme 4. Sınıfta İşlenecek Metin Türleri BİLGİLENDİRİCİ METİNLER Anı Dilekçe Efemera ve Broşür liste, diyagram, tablo, grafik, kroki,harita, afiş vb. karma içerikli metinler e-posta Haber Metni, Reklam Kılavuzlar kullanım kılavuzları, tarifname, talimatnameler vb. Makale / Fıkra / Söyleşi /Deneme Mektup Özlü Sözler vecize, atasözü, deyim, aforizma, duvar yazıları, motto, döviz vb. Sosyal Medya Mesajları HİKÂYE EDİCİ METİNLER Çizgi Roman Fabl Hikâye Karikatür Masal / Efsane / Destan Mizahi Fıkra Roman Tiyatro ŞİİR Şarkı / Türkü Şiir Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB Konuları ve Müfredatı 2021 2022 MEB MEB TAKDİR TEŞEKKÜR HESAPLAMA Sözcük, yaşamımızda iletişim kurarken kullandığımız cümlelerin temel parçasıdır. Kelimeler, cümle içerisinde çeşitli anlamlarda ve görevlerde kullanılırlar. Sözcük türleri, kelimelerin cümle içerisinde üstlendikleri göreve göre adlandırılırÖrnekler“Doğru” sözcüğünü ele alırsak, » Öğretmenimiz tahtaya bir doğru çizdi. İsim görevinde » Doğru söz yemin istemez. İsmi nitelediği için ⇒ Sıfat görevinde » Eğri oturup doğru konuşalım. Fiili nitelediği için ⇒ Zarf görevinde » Araba bu tarafa doğru geliyor. Edat görevindeSözcük türleri, sınavlarda kelimenin cümledeki görevini buldurmaya yönelik sorularda veya sözcüğün farklı görevde kullanıldığı cümleyi bulmamızı isteyen sorularda karşımıza ilk bakışta, varlıkları ve bu varlıkların hareketlerini görürüz. Varlıkları adlarla, hareketleri ise eylemlerle ifade ederiz. Bu sebeple isim ve fiil, kelime türleri içinde ana türlerdir. Bunlara bağlı olarak ise sözcük çeşitleri isim soylu kelimeler ve fiil soylu kelimeler olmak üzere iki grupta ve toplam dokuz başlıkta incelenirSözcük Türleri Kavram HaritasıSözcük türlerinin tüm konu başlıkları aşağıda verilmiştir. Ayrıntılı bilgi edinmek istediğiniz sözcük türünün başlığına tıklayarak konu anlatımına Soylu Sözcükler Ad Soylu Kelimelerİsim AdSıfat Ön AdZamir AdılZarf BelirteçEdat ilgeçBağlaçÜnlemFiil Soylu Sözcükler Eylem Soylu KelimelerFiil EylemFiilimsi Eylemsi Popüler Sayfalar 1. Sınıf Günler, Aylar Ve Mevsimler Etkinliği 297 Astronomi Ve Uzay Soru Ve Cevapları 193 ziyaret11. Sınıf Almanca 2. Dönem 2. Yazılı Ve Cevapları 378 ziyaretÜcretli Öğretmen Görevden Ayrılma Yazısı 301 ziyaret3. Sınıf Tüm Dersler Kazanım Değerlendirme Ölçeği 324 ziyaret Son Ziyaretler Pansiyonlu Okullar İçin Belletmen Nöbet Hazırlama Programı Yeni2. Sınıf Türkçe Okuduğunu Anlama Ve Dilbilgisi Testi Yeni3. Sınıf Tek Mi? Çift Mi? - Sözcük Bulmaca Yeni3. Sınıf 5 Duyu Sirktesin Yeni2011-2012 Din Kültürü Soruları Sorubak Yeni Türkçede toplam 8 adet sözcük türü bulunmaktadır İsim Ad 5 BağlaçZamir Adıl 6 ÜnlemSıfat Önad 7 Fiil EylemEdat İlgeç 8 Zarf Belirteç AD Varlıkları, kavramları, duygu ve düşünceleri, çeşitli durumları karşılayan sözcüklere isim ad denir. İsimleri aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. VARLIKLARA VERİLİŞLERİNE GÖRE A1 Özel İsim Tek olan, diğer varlıklara benzemeyen varlıkları karşılayan isimlere özel isim denir. Bu isimler, varlıklara sonradan verilmiştir ve söylendiği zaman onu tanımamızı sağlar. Örnek Kişi isimleri Mustafa Kemal Atatürk, Cem Yılmaz, Arda Turan, Zeki Müren…Hayvanlara verdiğimiz isimler Boncuk, Minnoş, Çomar…Kıta, devlet, millet isimleri Avrupa, Asya, Türkiye, Japonya, Fransız…Bölge, şehir, ilçe, cadde vb. isimleri Ege Bölgesi, İzmir, Konak, Vatan Caddesi…Dil, din, mezhep isimleri Türkçe, İngilizce, İslamiyet, Hristiyanlık…Eser kitap, dergi, gazete vb. isimleri Nutuk, Bilim Çocuk, Hürriyet…Göl, deniz, dağ, tarihi yapı isimleri Van Gölü, Ege Denizi, Erciyes Dağı, Anıtkabir…Kurum, dernek, işletme isimleri Türk Dil Kurumu, Kızılay, İzmir Atatürk Lisesi, Güven Bakkal, Şifa Eczanesi… Not Özel isimlerin ilk harfleri daima büyük yazılır. Not Özel isimlere getirilen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. Not Özel isimlere gelen yapım ekleri ve yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılmaz! Örnek Türkçenin, Ankaralı… A2 Cins İsim Tür İsmi Aynı türden varlık ve kavramların ortak ismine cins isim denir. Örnek Masa, çiçek, bal, koku, gürültü, bilgisayar, ev, öğrenci, akarsu, parfüm… VARLIKLARIN OLUŞLARINA GÖRE B1 Somut İsim Beş duyu organımızdan en az biriyle algılayabildiğimiz varlıkları karşılayan isimlere somut isim denir. Örnek Tatma Acı, tatlı, ekşi, tuzlu…Koklama Koku, parfüm, esans…İşitme Ses, çığlık, çatırtı, gürültü…Dokunma Yumuşak, sert, soğuk, sıcak…Görme Dağ, akarsu, masa… B2 Soyut İsim Beş duyu organımızdan hiçbiriyle algılayamadığımız varlıkları karşılayan isimlere soyut isim denir. Örnek Hayal, rüya, sevgi, özlem, korku, kaygı, adalet, mutluluk, bilgi, günah, iyilik, umut, cesaret… Not Cümle içinde somut isimler soyut isim, soyut isimler ise somut isim olarak kullanılabilir. Örnek Bu işte onun da parmağı var. Somut — SoyutHülya, bugün çok neşeli görünüyor. Soyut — Somut VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE C1 Tekil İsim Sayı bakımından sadece bir tane olan varlıkları karşılayan isimlere tekil isim denir. Örnek Oyuncak, silgi, top, mutluluk, cesaret, sert, tatlı… C2 Çoğul İsim Sayı bakımından birden fazla olan varlıkları karşılayan isimlere çoğul isim denir. Çoğul isimler “-lar/-ler” eki ile yapılırlar. Örnek Oyuncaklar, silgiler, toplar, mutluluklar, tatlılar… Not “-lar/-ler” eki sözcüğe çoğul anlamı dışında başka anlamlar da katabilir. Millet anlamı katabilir Türkler, İngilizler, Japonlar…Yaklaşık anlamı katabilir Beş yaşlarında bir çocuğu anlamı katabilir Bu akşam Bülent Beyler bize gelecek.“Her” anlamı katabilir Sabahları spor yaparım. C3 Topluluk İsmi Çoğul eki -lar/-ler almadığı halde aynı türden birden fazla varlığı bulunduran isimlere topluluk ismi denir. Topluluk isimleri biçimce tekil, anlamca çoğuldur. Örnek Deste, düzine, kurul, tabur, ordu, millet, takım, ekip, orman, meclis, sürü, demet, bölük… Not Bir sözcük cümle içinde tekil, çoğul veya topluluk ismi olarak kullanılabilir. Örnek Bizim okul dün boyandı. TekilGünlerdir okullardenetleniyor. ÇoğulTüm okulpikniğe gittik. Topluluk İsimlerde Küçültme İsimlere getirilen “-cık, -cağız, -ce, -cak, -ımsı, -ımtırak” ekleriyle yapılır. Örnek Küçücük, çocukcağız, çocukça, bu kadarcık, yeşilimsi, mavimtırak… Not Küçültme eki alan bazı isimler kalıplaşarak kalıcı isim oluşturabilir. Örnek Maymuncuk, kızılcık, bademcik… 2 ZAMİR ADIL İsimlerin yerine kullanılan, geçici olarak isimlerin yerini tutan sözcüklere zamir adıl denir. Zamirler dörde ayrılır KİŞİ ŞAHIS ZAMİRİ İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlere kişi şahıs zamiri denir. Türkçede toplam 6 kişi ve kişi zamiri vardır. Tekil Kişi – Ben à Benim taşıdığım kutu çok Kişi – Sen à Senin canın sıkılmıyor mu?Tekil Kişi – O à O da bizimle Kişi – Biz à Biz yarın pikniğe Kişi – Siz à Keşke siz de bizimle Kişi – Onlar à Onların yarın sınavı varmış. Not “Kendi” sözcüğü de kişi zamirleri içerisinde kabul edilir ve dönüşlülük zamiri olarak adlandırılır. Örnek Sadece kendini düşünerek hareket etmemelisin. İŞARET GÖSTERME ZAMİRİ Varlıkların isimlerini söylemeden işaretle göstermeye yarayan zamirlere işaret gösterme zamiri denir. “Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, karşıki” gibi sözcükler işaret zamirleridir. Örnek Bu senin kitabın değil mi? KitapŞunu uzatır mısın? KalemOnları mutfağa taşımasına yardım et. TabaklarıBuraya geçen yıl geldik. İzmir’eŞundan bir kilo da biz alalım. KirazOnu değil de ötekini giyersen daha çok yakışır. Giysi Not “O” ve “onlar” sözcükleri hem kişi zamiri hem de işaret zamiri olarak kullanılabilir. Bu zamirler insan isimlerinin yerini tutuyorsa kişi zamiri insan dışı varlıkların yerini tutuyorsa işaret zamiridir. Örnek Onu ders çalışırken gördüm. à Kişi zamiriOnu cüzdanıma koyarken düşürmüşüm. à İşaret zamiriOnları da yemeğe çağırmak istiyorum. à Kişi zamiriOnları dolaba yerleştirir misin? à İşaret zamiri BELGİSİZ ZAMİR Hangi varlığın yerini tuttuğu tam olarak belli olmayan zamirlere belgisiz zamir denir. “Kimi, çoğu, bazıları, şey, herkes, hepsi, hiç kimse, birçoğu, biri” gibi sözcükler belgisiz zamirlerdir. Örnek Testteki sorulardan birkaçı çok telefonuma çağrı okula hiç kimse benim en çok güler yüzlüdür. SORU ZAMİRİ İsimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirlere soru zamiri denir. “Kim, kime, ne, nereye, nerede, hangisi, kaçı” gibi sözcükler soru zamirleridir. Örnek Dolaptaki karpuzu kim yedi?Nereden geldik, nereye gidiyoruz?Marketten nealdınız?Bu konuyu kaçınız anladınız?Hangimiz söyledi hatırlamıyorum. 3 SIFAT ÖN AD İsimlerin önüne gelerek varlıkların rengini, şeklini, durumunu, sayısını vb. niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat ön ad denir. Sıfatlar, varlıkları daha iyi anlatabilmek için kullanılan tanıtıcı sıfatlar mutlaka bir ismin önünde başına kullanılan sıfatlar isim sayılırlar. Sıfatları aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. A NİTELEME SIFATI Varlıkların rengini, biçimini, şeklini, durumunu gösteren sözcüklere niteleme sıfatı denir. İsimlere sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır. Örnek Küçük kız pembe elbiseler içerisinde çok güzel vadinin etrafında sarp dağlar yollarda bata çıka yuvarlak masanın etrafında ve karın kapattığı yol araçların ilerlemesine izin cam az kalsın ayağına gözlerle etrafına çocuk kızgın yağı az kalsın üzerine kadın yukarı çıkmak için yürüyen merdiveni insanlar başkalarıyla sohbet etmeyi çok sever. B BELİRTME SIFATI Varlıkları işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlara belirtme sıfatı denir. Belirtme sıfatları dörde ayrılır B1 İşaret Sıfatı Varlıkları işaret yoluyla belirten sıfatlara işaret sıfatı denir. İsimlere sorulan “Hangi?” sorusunun cevabıdır.“Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, karşıki” gibi sözcükler işaret sıfatlarıdır. Örnek Bu dersi iyi kitabı bana uzatır mısın?Karşıki evi değil öteki evi almak istiyoruz. Not İşaret zamirleri ve işaret sıfatları birbiriyle karıştırılmamalıdır. İşaret zamirlerin bir ismin yerini tutarken işaret sıfatları mutlaka bir ismin önüne yazılmalıdır. Örnek Şu paketleri masanın üzerine bırak. à İşaret sıfatıŞunları masanın üzerine bırak. à İşaret zamiriÖteki elbiseyi almak istiyorum. à İşaret sıfatıÖtekini almak istiyorum. à İşaret zamiri B2 Sayı Sıfatı Varlıkların sayılarını gösteren sıfatlara sayı sıfatı denir. Sayı sıfatları dörde ayrılır Asıl Sayı Sıfatı İsimleri hiç ek almadan tam sayı olarak belirten sayı sıfatlarıdır. İsimlere sorulan “Kaç?” sorusunun cevabıdır. Örnek Her akşam en az on beş sayfa kitap koltukta üç kişi oturuyordu. Sıra Sayı Sıfatı Varlıkların sıralarını belirten sayı sıfatlarıdır. İsimlere sorulan “Kaçıncı?” sorusunun cevabıdır. Örnek On ikinci soruyu çözebildin mi?Bugün kampımızın yedinci günündeyiz. Üleştirme Sayı Sıfatı Paylaştırma, eşit parçalara bölme anlamı taşıyan sayı sıfatlarıdır. İsimlere sorulan “Kaçar?” sorusunun cevabıdır. Örnek Turnuvadaki takımlar beşer oyuncudan üçer kitap düştü. Kesir Sayı Sıfatı İsimleri kesirli sayılarla belirten sayı sıfatlarıdır. İsimlere sorulan “Kaçta kaç?” sorusunun cevabıdır. Örnek Yıllık kazançtan dörtte bir pay yüzde üçünü faturalara yemeğinde yarım ekmek kadar hızlıydı ki çeyrek saatte işi bitirdi. B3 Belgisiz Sıfat Varlıkların çeşitli özelliklerini net olmadan belirten sıfatlara belgisiz sıfat denir. Örnek Hiçbir yarışmacı parkuru zamanında sanatçılar çalışmalara destek gün düzenli spor kişiyle köye günler çok erken kalkıyorum. Not “Bir” sözcüğü önüne geldiği ismin sayısını bildiriyorsa sayı sıfatı, “herhangi bir” anlamına geliyorsa belgisiz sıfattır. “Bir” sözcüğünün yerine başka sayı getirebiliyorsak sayı sıfatıdır. Örnek Bakkaldan bir ekmek aldım. à SıfatElbet bir gün buraya geleceksin. à Zamir Not Belgisiz sıfat ile belgisiz zamir birbiriyle karıştırılmamalıdır. Belgisiz zamirler bir ismin yerini tutarken belgisiz sıfatlar mutlaka bir ismin önüne yazılmalıdır. Örnek Bazı öğrenciler dersi çok iyi dinliyor. à Belgisiz sıfatBazıları dersi çok iyi dinliyor. à Belgisiz zamirHiçbir sporcu madalya kazanamadı. à İşaret sıfatıHiçbiri madalya kazanamadı. à İşaret zamiri B4 Soru Sıfatı Varlıkları soru yoluyla belirten sıfatlara soru sıfatı denir. Soru sıfatlarının cevabı yine bir sıfattır. Yani soru sıfatının yerine başka bir sıfat getirerek soru sıfatı olup olmadığını anlayabiliriz. Örnek Tatilde kaç kitap okudun?Hangi taraftan gideceğimizi biliyor musun?Neredeki evi alacağız?Nasıl yerlerde geziyorsun? Not Soru sıfatı ile soru zamiri birbiriyle karıştırılmamalıdır. Soru zamirleri bir ismin yerini tutarken soru sıfatları mutlaka bir ismin önüne yazılmalıdır. Örnek Hangi kitabı okuyacaksın? à Soru sıfatıHangisini okuyacaksın? à Soru zamiriKaç öğrenci bugün yok? à Soru sıfatıKaçı bugün yok? à Soru zamiri Sıfatlarda Küçültme Sıfatlara “-cek, -ce, -cik, -ımsı, -ımtırak” ekleri getirilerek anlam yönünden küçültme yapılabilir. Örnek Küçücük çocuğun elinde sapanın ne işi var!İrice bir elmayı dalından eriği ısırınca dişleri bir elbise giymişti. Sıfatlarda Pekiştirme Sıfatlar tekrar edilerek, “mı” soru ekiyle veya “m, p, r, s” ünsüzleri eklenerek anlamları güçlendirilebilir. Örnek Sofrada çeşit çeşit yemekler mi güzel bir elbise çimlere ovaya bakarken akşam olmuştu bile. 4TAMLAMALAR Bir ismin diğer isimlerden ayırt edilebilmek için başka bir isim, zamir veya sıfatla anlam ilişkisi kurarak oluşturduğu söz öbeğine tamlama denir. Tamlamalar en az iki sözcükten sözcüğe “tamlayan” ikinci sözcüğe “tamlanan” eki ilgi eki –ın/-in/-un/-ünTamlanan eki iyelik eki –ı/-i/-u/-ü Tamlamaları aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. A İSİM TAMLAMASI En az iki ismin bir araya gelmesiyle oluşan söz öbeklerine isim tamlaması denir. İsim tamlamaları iki unsurdan oluşur 1. Unsur 2. Unsur Tamlayan –ın/-in/-un/-ün Tamlanan –ı/-i/-u/-ü İsim tamlamaları üçe ayrılır A1 Belirtili İsim Tamlaması Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı isim tamlamalarına belirtili isim tamlaması denir. Örnek Evin yolu * Ağacın dalı * Havuzun dibi Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan Yemeğin tadı * Kapının kolu * Sıranın ayağı A2 Belirtisiz İsim Tamlaması Tamlayanın ek almadığı, sadece tamlayanın ek aldığı isim tamlamalarına belirtisiz isim tamlaması denir. Örnek Masa örtüsü * Yel değirmeni * Türkçe defteri * Okul müdürüElektrik kablosu * İstanbul Boğazı * Öğrenci sayısı * Bebek kokusu A3 Zincirleme İsim Tamlaması En az üç ismin birbirini tamlamasıyla oluşan isim tamlamalarına zincirleme isim tamlaması denir. Sıfatlar sayılmaz, en az üç isim olmalıdır. Bu, ayrı bir tamlama çeşidi değildir. Tamlayanı ya da tamlananı kendi içinde başka bir isim tamlamasıdır. Örnek Şehir hayatının zorluğu * Hava tahmin raporu * Bahçe kapısının koluSınıfın duvarının boyası * Kayısı ağacının çiçeği * Tiyatro salonunun kapısı B SIFAT TAMLAMASI Sıfatların, isimlerin önüne gelerek oluşturdukları söz öbeklerine sıfat tamlaması denir. Birinci sözcüğe “tamlayan” ikinci sözcüğe “tamlanan” daima tamlayan, isim ise daima mutlaka bir isimden önce gelmesi gerektiği için sıfat olan her yerde sıfat tamlaması vardır diyebiliriz. Örnek Mavi bere * Uzun yol * Büyük ağaç * Üç çocukKırmızı elbise * Yuvarlak masa * Çalışkan öğrenci * Rengârenk ışık 5 EDAT İLGEÇ Tek başına anlamı olmayan, başka sözcüklerle birleşerek yeni anlam ilgileri kuran, kullanıldığı cümlede anlam ve görev kazandıran sözcüklere edat ilgeç denir. Dilimizde en sık kullanılan edatlar şunlardır ile, için, gibi, göre, kadar, dek, değin, denli, -e doğru, -e rağmen, -den başka, -den dolayı, -den beri, yalnız, ancak, sadece… Örnek Eskiden ekinler orak ile tenisi oynamak için raket gibi güzel yemekler su ancak bir sene yıl yalnız sınavlarını dek bilgisayarın başından doğru acıkmaya başladım. 6 BAĞLAÇ ULAÇ Tek başına anlamı olmayan, cümle içerisinde eş görevli sözcük ve sözcük öbeklerini veya cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç ulaç denir. Dilimizde en sık kullanılan bağlaçlar şunlardır ve, ile, veya, veyahut, ya da, de/da, dahi, ama, fakat, lakin, ancak, yalnız, oysaki, hâlbuki, çünkü, bile, ki, madem, eğer, şayet, ise, ne… ne, ya… ya, hatta, meğer, üstelik… Örnek Elbiselerini ütüledi ve dolaba ile Ayşe yarın bize veya ben fark koştu ama birinci çıkmış hâlbuki beni beklemesini yatmalı ki sabah uykulu kitabı da okumak hızlıca çözüyorum çünkü konuyu çok iyi ne seni ne de annemi bu deveyi güdersin ya bu diyardan gidersin. “İle” edat mı bağlaç mı? Cümlede “ile” sözcüğünün yerine “ve” bağlacı getirebiliyorsak bağlaçtır, getiremiyorsak edattır. Örnek Masada içecek olarak ayran ile soda vardı. BağlaçMemleketine tren ile gidecekmiş. Edat “Yalnız, ancak” edat mı bağlaç mı? Cümlede “yalnız” ve “ancak” sözcüklerinin yerine “ama” getirebiliyorsak bağlaç, “sadece” getirebiliyorsak edattır. Örnek Parka gidebilirsin yalnız eve geç kalma. BağlaçSınavda yalnız edatlardan soru çıkacakmış. EdatGörüşebiliriz ancak bir saat vaktim var. BağlaçSeni ancak ben anlarım. Edat 7 ÜNLEM Korku, sevinç, heyecan, coşku gibi duyguları belirten ve seslenme bildiren sözcüklere ünlem denir. Dilimizde en sık kullanılan ünlemler şunlardır Hey, vay, oley, aaa, bravo, yeter, eee, ah, vah vah, tüh, uf, ay, eyvah, aman… Örnek Hey! Buraya gelin de biraz sohbet Babam bize dondurma vah! Demek otobüste paranı Acele edin vakit Çocuk bardağı elinden İşin içinden nasıl çıktınız?Ah ah! Oralar hep gözümde tütüyor. 8 ZARF BELİRTEÇ Genellikle fiillerden, sıfatlardan ve diğer zarflardan önce gelerek onları çeşitli yönlerden etkileyen sözcüklere zarf belirteç denir. Zarfları aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. DURUM ZARFI Fiillerden önce gelerek onların durumunu gösteren zarflara durum zarfı denir. Fiillere sorulan “Nasıl?” veya “Neden?” sorusunun cevabıdır. Örnek Osman Bey tane tane sıcak katıla katıla adam bakımsızlıktan küstüğünden sokağa çıkmıyor. ZAMAN ZARFI Fiillerden önce gelerek fiilin yapılma zamanını gösteren zarflara zaman zarfı denir. Fiillere sorulan “Ne zaman?” sorusunun cevabıdır. Örnek İlkbaharda tabiat yeşile tüm kuşlar birden ötmeye biz de köye gidelim. YER – YÖN ZARFI Fiillerden önce gelerek fiilin yapıldığı yeri veya yönü gösteren zarflara yer – yön zarfı denir. Fiillere sorulan “Nereye, ne yöne?” sorusunun cevabıdır. Yer – yön zarfları hiçbir çekim eki almamalıdır. Alırsa isim olurlar. Bu yüzden yer – yön zarfları az sayıdadır içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri… Örnek Asansörle yukarı çıktık. Yer – yön zarfıAsansörler yukarıya çıktık. İsimİçeri girip herkese tek tek baktı. Yer – yön zarfıİçeriye girip herkese tek tek baktı. İsim MİKTAR ZARFI Fiillerden, sıfatlardan veya diğer zarflardan önce gelerek onların miktarını gösteren zarflara miktar zarfı denir. Fiillere, sıfatlara veya zarflara sorulan “Ne kadar?” sorusunun cevabıdır. Örnek Takıma seçilebilmek için çok çalışmış. Fiilden önceOtobüsün gelmesini epey bekledik. Fiilden önceOldukça büyük bir evde oturuyorlar. Sıfattan önceÇok hızlı yürüdük. Zarftan önceÇok güzel bir arabası var. Sıfattan önce SORU ZARFI Fiillerden önce gelerek onları soru yoluyla etkileyen zarflara soru zarfı denir. Soru zarfına verilen cevap mutlaka bir zarf olmalıdır. Örnek Buraya kadar nasıl geldin? à Koşarak oturum ne zaman başlayacak? à Birazdan ne kadar özledin? à Çok özledim. 9 FİİL EYLEM Bir işi, oluşu veya durumu kişiye ve zamana bağlı olarak anlatan sözcüklere fiil eylem denir. Not Bir sözcüğün fiil olup olmadığını anlamak için sonuna “-mak/-mek” mastar eki getirilir. Eğer mastar eki alabiliyorsa fiildir, alamıyorsa fiil değildir. Örnek Gel-, oku-, sev-, koş-, gül-, konuş-, uyu-… Fiilleri aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. A ANLAMLARINA GÖRE FİİLLER “Bir işi, oluşu veya durumu kişiye ve zamana bağlı olarak anlatan sözcüklere fiil eylem denir.” Demiştik. Fiiller, anlattıklarından hareketle şu üç başlık altında incelenebilir. İş Kılış Fiilleri Bir işi, bir hareketi anlatan fiillere iş kılış fiili denir. Bu fiillerin anlattığı işi kendi isteğiyle, iradesiyle yapan bir kişi özne ve bu işten etkilenen bir varlık nesne vardır. Not Bu fiiller “neyi, kimi?” sorularına yanıt verirler. Başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamlıdırlar. Örnek Küçük çocuk taşı göle attı. [Neyi attı? à Taşı onu attı.]Kardeşim evim camını kırdı. [Neyi kırdı? à Evin camını onu kırdı.]Cevabı bulaşıkları hemen fıkrayı bize öğretmenimiz eve kadar güzel bir resim çizdik. Durum Fiilleri Varlığın durumunu anlatan fiillere durum fiili denir. Bu fiillerin anlattığı işi kendi isteğiyle, iradesiyle yapan bir kişi özne vardır ama bu işten etkilenen bir varlık nesne yoktur. Not Bu fiiller “neyi, kimi?” sorularına yanıt vermezler. Başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamsızdırlar. Örnek Yoksul çocukların durumuna çok üzüldü. Neyi üzüldü? à Cevap vermiyor.Bebeğimiz ilk kez güldü. Neyi güldü? à Cevap vermiyor.Dün gece erkenden yan binada yaklaşık bir saat ördeklere merakla havuzda neşeyle yüzüyor. Oluş Fiilleri Varlığın kendi isteği, iradesi dışında gerçekleşen değişiklikleri anlatan fiillere oluş fiili denir. Örnek Sonbaharda ağaçların yaprakları görmeyeli çok beş yılda çok artan demirlerin çoğu bazıları soğuktan elleri meyveler ne çabuk çürümüş. B YAPILARINA GÖRE FİİLLER Yapılarına göre fiilleri aşağıdaki tabloda verilen başlıklar altında inceleyebiliriz. Basit Fiiller Yapım eki almamış ya da başka sözcüklerle birleşmemiş fiillere basit fiil denir. Not Anlamlarını değiştirmediği için çekim eki alabilirler. Örnek Sabahları erken kalkar. Kalk-Okuldan saat beşte geldi. Gel-Bu sorunun cevabını biliyorum. Bil-Çocuklar parkta neşeyle oynuyor. Oyna-Oğluna akülü araba almış. Al- Türemiş Fiiller Yapım eki almış fiillere türemiş fiil denir. Not Yapım ekleri konusunda isimden fiil ve fiilden fiil yapım ekleri olarak detaylıca işlenmişti. Örnek Bahçedeki çiçekleri güzelce suladı. Su-la-Odaya doluşan sinekleri kovaladım. Kov-ala-Bu şehir yıllar geçtikçe güzelleşiyor. Güzel-leşHastanın odasını bugün temizletti. Temiz-le-t-Bütün sinirini benden çıkardı. Çık-ar-Vadide dolaşırken suyumuz iyice azaldı. Az-alBirleşik Fiiller En az iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan fiillere birleşik fiil denir. Birleşik fiiller üç şekilde oluşabilir 3A Kurallı Birleşik Fiiller İki fiilin birleşerek yeni bir fiil oluşturduğu durumlara kurallı birleşik fiil denir. Not Kurallı birleşik fiiller her zaman bitişik yazılır. Fiil + fiil yoluyla yapılan kuralları birleşik fiiller cümleye çeşitli anlamlar katar. Örnek Her gün üç kilometre yüzebilirim. Yüz-ebil- à Yeterlilik, yapabilmeHer gün üç kilometre yüzemem. Yeterlilik fiilinin olumsuzu ***Bu sınavı kolayca kazanabilirim. Kazan-ebil- à YeterlilikBu sınavı kolayca kazanamam. Yeterlilik fiilinin olumsuzu ***Penceredeki güvercin birden uçuverdi. Uç-iver- à Tezlik, çabuklukKardeşim yolda yürürken düşeyazdı. Düş-eyaz- à Yaklaşma, az kalsınSiz kitaplara bakadurun. Bak-edur- à Sürerlilik, devam etmeKoltuğun üzerinde uyuyakalmış. Uyu-ekal- à SürerlilikBu gelenek nesilden nesile süregelmiş. Sür-egel- à Sürerlilik 3B Yardımcı Eylemle Kurulan Birleşik Fiiller Bir isim ile bir yardımcı eylemin birleşerek oluşturduğu fiillere yardımcı eylemle kurulan birleşik fiiller denir. Türkçedeki başlıca yardımcı eylemler et-, ol-, kıl-, eyle-, buyurmak- Örnek Karşıya geçen yaşlı adama yardım iyi not alınca çok mutlu sade kullanarak sözünü etkili zor durumdakilere yardım sürekli emir buyuruyordu. Not Yardımcı eylemle birleşik fiil kurarken herhangi bir ses olayı gerçekleşirse birleşik fiil bitişik yazılır. Örnek His + etmek > HissetmekDevir + etmek > DevretmekHapis + olmak > Hapsolmak 3C Anlamca Kaynaşmış Deyimleşmiş Birleşik Fiiller En az bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşmasıyla oluşan fiillere anlamca kaynaşmış deyimleşmiş birleşik fiiller denir. Örnek Odunların depoya taşınmadığını görünce küplere söylediklerine artık kulak üzerindeki gazetelere göz söylemeye dilim gürültüden kafası şişti. C ÇEKİMLİ FİİLLER Fiillerin “-mak/-mek” eki almış hâline mastar hâli denir. Gelmek, koşmak, konuşmak… Fiillerin kip ve kişi eki alarak yargı bildiren hâline ise çekimli fiil denir. Geldi, koşarım, konuşmuş… Not Kip ve kişi ekleri çekim eki oldukları için fiilin yapısını değiştirmezler. Çekimli fiil konusunu kip ekleri ve kişi ekleri başlıkları altında inceleyeceğiz. 1 Fiillerde Kip Fiillere zaman ve anlam özelliğine göre eklenen eklere kip ekleri denir. Kip ekleri haber bildirme kipi ve dilek tasarlama kipi olmak üzere ikiye ayrılır. A Haber Bildirme Kipi Haber bildirme kipleri eklendikleri fiile zaman anlamı katarlar. Kendi arasında beşe ayrılır. 1. Görülen Bilinen Geçmiş Zaman Fiilde belirtilen işin geçmişte yapıldığını ve kesin olarak bilindiğini, görüldüğünü belirtir. Fiillere getirilen “-dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü” ekiyle yapılır. Örnek Tabağımdaki tüm yemeği sonra dişlerini esprisine hep beraber hafta cemre toprağa eksiksiz yaptı. 2. Duyulan Öğrenilen Geçmiş Zaman Fiilde belirtilen işin geçmişte yapıldığını ama ya başkasından duyulduğunu ya da bittikten sonra fark edildiğini belirtir. Fiillere getirilen “-mış/-miş/-muş/-müş” ekiyle yapılır. Örnek Dün İzmir’e çok yağmur yıkarken sular doğa yürüyüşünde çok epey okurken uyuyakalmışım. 3. Şimdiki Zaman Fiilde belirtilen işin şu an yapıldığını, yapılmaya devam ettiğini, bitmediğini belirtir. Fiillere getirilen “-yor” ekiyle yapılır. Örnek Ormandan çok güzel kuş sesleri odasında gazete soruyu bir türlü okulun bahçesinde durakta otobüs bekliyor. 4. Gelecek Zaman Fiilde belirtilen işin gelecekte yapılacağını belirtir. Fiillere getirilen “-acak/-ecek” ekiyle yapılır. Örnek Yarın bahçedeki kirazlar yıl festivalin ikincisi toplantıya onu okulumuzda veli toplantısı sonu itibariyle tüm yurtta sıcaklıklar artacak. 5. Geniş Zaman Fiilde belirtilen işin her zaman yapıldığını belirtir. Fiillere getirilen “-r/-ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür” ekiyle yapılır. Örnek İlkbaharda çiçekler kitap olsa yollarımız bir yerde sonra genellikle gökkuşağı Güneş’in etrafında döner. Not Geniş zaman kipinin olumsuzu yapılırken “-r/-ar/-er” eki düşer. Olumsuzluk “-ma/-me” veya “-maz/-mez” ekiyle yapılır. Örnek Büyüklerimin sözünü asla yağlı yemekler kesinlikle boşa harcamam. B Dilek Tasarlama Kipi Dilek tasarlama kipleri eklendikleri fiile dilek tasarlama anlamı katarlar. Zaman anlamı bildirmezler. Kendi arasında dörde ayrılır. 1. Gereklilik Kipi Fiilde belirtilen işin yapılmasının gerekli olduğunu belirtir. Bazen ihtimal anlamı da katabilir. Fiillere getirilen “-malı/-meli” ekiyle yapılır. Örnek Başarılı olmak istiyorsan çok çalışmalısın. GereklilikOyun oynadığına göre ödevlerini bitirmiş olmalı. İhtimalBayramlarda büyüklerimi tek tek aramalıyım. GereklilikKonuşurken Türkçe sözcükler kullanmaya özen göstermeliyim. GereklilikAkşam olmak üzere, eve varmış olmalı. İhtimal 2. Dilek – Şart Kipi Fiilde belirtilen işin bir şarta bağlı olduğunu belirtir. Bazen dilek anlamı da katabilir. Fiillere getirilen “-sa/-se” ekiyle yapılır. Örnek Ödevlerini bitirirsen dışarı çıkmana izin veririm. ŞartBiraz daha gayret edersen keman çalmayı öğrenebilirsin. ŞartKeşke fen lisesini kazansam. DilekBu akşam sinemaya mı gitsek? Dilek 3. İstek Kipi Fiilde belirtilen işin istenildiğini belirtir. Fiillere getirilen “-a/-e” ekiyle yapılır. Not Genellikle “-elim, -eyim” şeklinde kişi ekiyle beraber bulunur. Örnek Doğum günüme bütün arkadaşlarımı toplamak için kırlara tiyatro izlemeye görüp de gideyim. 4. Emir Kipi Fiilde belirtilen işi emreder. Emir kipinin eki yoktur. Kişi kendine emredemeyeği için 1. Tekil ve çoğul kişi çekimi yoktur. Örnek Sorudaki önemli yerlerin altını yanıma arkadaşına biraz hızlı daha acele edin. Fiillerde Zaman Anlam Kayması Fiil kip eklerinin farklı zaman ve anlamlarda kullanılmasına zaman anlam kayması denir. Örnek Yarın Edirne’ye gidiyorum. Şimdiki zaman eki, gelecek zaman anlamıAtatürk 19 Mayıs’ta Samsun’a çıkar. Geniş zaman eki, geçmiş zaman anlamıDedem, her gün en az on sayfa kitap okuyor. Şimdiki zaman eki, geniş zaman anlamıBaşarılı olmak için düzenli çalışacaksın. Gelecek zaman eki, gereklilik anlamıKimse sağına soluna bakmayacak. Gelecek zaman eki, emir anlamı 2 Fiillerde Kişi Fiilde belirtilen işin kim tarafından yapıldığını gösteren eklere kişi şahıs eki denir. Fiillerde kişi ekleri daima kip eklerinden sonra gelir. Türkçede altı tane kişi ve altı tane de kişi eki vardır. Kişi ŞahısFiil – Kip – Kişi ekiFiil – Kip – Kişi eki1. Tekil Kişi – BENGel – di – mGel – iyor – um2. Tekil Kişi – SENGel – di – nGel – iyor – sun3. Tekil Kişi – OGel – diGel – iyor1. Çoğul Kişi – BİZGel – di – kGel – iyor – uz2. Çoğul Kişi – SİZGel – di – nizGel – iyor – sunuz3. Çoğul Kişi – ONLARGel – di – lerGel – iyor – lar EK FİİL EK EYLEM Ek fiil, mastar hâliyle anlamı olmayan “i-“ fiilidir. Ek fiilin iki görevi vardır 1. İsim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak. İsim ve isim soylu sözcükler “-dı/-di, -mış/-miş, -sa/-se, -dır/-dir” eklerinden birini alarak cümlede yargı bildirir duruma gelir. Not Yukarıdaki ekleri daha önce fiillere getirerek kip eki olarak adlandırmıştık. Bu kez isim soylu sözcüklere getirerek ek fiil olarak adlandıracağız. Örnek Dün sabahki kahvaltı çok ilkokuldayken çok çalışkan bir soğuksa kalın İç Anadolu Bölgesi kuraktır. Not Ek fiilin bu görevinde olumsuzluk “değil” sözcüğüyle sağlanır. Örnek Bayramda yollar kapalıymış. à kapalı çok uzaktadır. à uzakta değildir. 2. Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapmak. Basit zamanlı bir tane kip eki almış fiiller “-dı/-di, -mış/-miş, -sa/-se, -dır/-dir” eklerinden birini alarak birleşik zamanlı iki tane kip eki almış fiil olurlar. Birleşik zamanlı fiillerde ikinci kip eki daima ek fiildir. Ek fiilin bu görevinde cümleye kattığı anlamlar kalıplaşmış isimlerle anılır. Örnek Akşamları daima süt içerdi. Terk edilmiş alışkanlıkAkşam olduğuna göre eve varmıştır. İhtimalAmcamlar yazın bize gelecekti. Gerçekleşmemiş niyetİyi not almak için daha çok çalışmalıydın. Gerçekleşmemiş gereklilikEn güzel resmi o yapmışmış. KüçümsemeŞiiri ezberlerse daha güzel okur. Şart Sözcük Türleri SÖZCÜK TÜRLERİ Sözcük İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan dilin anlamlı en küçük parçasıdır. Sözcükler cümle içinde değişik anlam ve görev kazanırlar. "Sözcük Anlamı" konusunda sözcüklerin kazandığı anlamları işlemiştik. Şimdi ise sözcüklerin türlerini görev işleyelim. Sözcükler tür bakımından 8'e ayrılır İSİM SOYLU SÖZCÜKLER FİİL SOYLU SÖZCÜKLER 1 İsim Ad 1 Fiil Eylem 2 Zamir Adıl 3 Sıfat Önad 4 Zarf Belirteç 5 Edat İlgeç 6 Bağlaç 7 Ünlem Şimdi bir sözcüğün değişik cümlelerde farklı türlerde görev kullanılmasını görelim. İhtiyar, yıllardır yalnızdı. isim Mehmet Bey, yalnız bir adamdı. sıfat Şairler, genellikle yalnız yaşar. zarf Soruyu yalnız üç öğrenci çözebildi. edat Size uğrarım; yalnız akşam yemeğine kalamam. bağlaç Sözcük türleri yukarıda görüldüğü gibi iki soy altında toplanmaktadır. Sözcük türlerini daha iyi anlamak için bu iki soy arasındaki ayrımı bilmemiz gerekir. Mehmet Akif Güner Sözcük Türleri Türkçe ders notu konu özeti çalışma notları ders anlatımı Henüz Yorum Yorumu Siz Yazabilirsiniz.

4 sınıf türkçe sözcük türleri konu anlatımı